Trách nhiệm pháp lý Bảo tồn Di Sản Thế Giới Phong Nha – Kẻ Bàng và Sơn Đoòng

Cập nhật : 24/2/2018 9 : 00 AM

400 triệu năm để hình thành Phong Nha – Kẻ Bàng, mấy năm thì phá bỏ?

Vì tầm mức quốc gia, và đôi khi lên đến tầm mức thế giới, của các Vườn Quốc Gia và Vùng Bảo Tồn tương đương, phải chăng nên để một cơ quan cấp quốc gia trực tiếp quản lý, thay vì giao cho các cấp địa phương khác nhau với nhiều bất cập khác nhau?

Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là Di Sản Thế Giới năm 2003, với Giá Trị Hoàn Vũ Nổi Bật (Outstanding Universal Value).[1] Hang Sơn Đoòng là hang động thiên nhiên lớn nhất thế giới, nằm trong quần thể Phong Nha – Kẻ Bàng.[2] Đây là những di sản lớn của quốc gia và của cả thế giới, cần được bảo tồn cho mọi thế hệ nhân loại mai sau.

Có 3 loại nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý về bảo tồn Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng. ( 1 ) Danh vị Di Sản Thế Giới gồm có với nó những nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý quốc tế về bảo tồn di sản trong Công ước Quốc tế về Bảo vệ Di sản Thiên Nhiên và Văn hóa Thế giới năm 1972 ( tên tắt là Công ước Di Sản Thế Giới ) mà Nước Ta là thành viên. ( 2 ) Nghĩa vụ pháp lý về bảo tồn với UNESO khi Nước Ta ý kiến đề nghị và được UNESCO chấp thuận đồng ý ghi Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng vào list Di Sản Thế Giới. ( 3 ) Bên cạnh đó còn có nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý bảo tồn di sản cho mọi thế hệ con cháu Nước Ta tương lai cho đến nghìn sau .
Các chỉ huy Quảng Bình, trong 4 năm nay, với cung cách kiên trì thôi thúc hai dự án Bất Động Sản kiến thiết xây dựng cơ sở du lịch vui chơi đại trà phổ thông bên trong Vườn Quốc Gia – dự án Bất Động Sản cáp treo Sơn Đoòng và dự án Bất Động Sản zipline – có tiềm năng hủy hoại thiên nhiên và môi trường tự nhiên và những hệ sinh thái trong vườn, bị pháp lý Nước Ta ngăn cấm triệt để, và phản lại nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý quốc tế, cho thấy những vị không quen thuộc với, hoặc đơn thuần là phe lờ, những nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý quốc gia và quốc tế về bảo tồn di sản .
Công ước Di Sản Thế Giới pháp luật : “ Dù tôn trọng vừa đủ chủ quyền lãnh thổ của Quốc gia nơi di sản văn hóa truyền thống hay vạn vật thiên nhiên tọa lạc ; và không tác động ảnh hưởng đến quyền gia tài do lao lý quốc gia ấn định, những Quốc gia Thành viên của Công ước này phân biệt rằng những di sản đó là di sản quốc tế mà hội đồng quốc tế có trách nhiệm cùng hoạt động giải trí. ” [ 3 ]
Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng là Di Sản của Thế Giới, của toàn quả đât, chẳng chỉ là di sản của riêng Nước Ta hay tỉnh Quảng Bình, mặc dầu Nước Ta có chủ quyền lãnh thổ và quyền gia tài trên vườn quốc gia này .
Điều 4 của Công ước Di Sản Thế Giới lao lý : “ Mỗi Quốc gia Thành viên của Công ước này nhận ra trách nhiệm bảo vệ diện mạo, bảo vệ, bảo tồn, ra mắt và chuyển di sản văn hóa truyền thống và vạn vật thiên nhiên … đến những thế hệ tương lai. ” [ 4 ]
Bảo tồn di sản văn hóa truyền thống và vạn vật thiên nhiên đến con cháu trong những thế hệ tương lai, là trách nhiệm chính của quốc gia .
Liên hiệp Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế ( IUCN – International Union for Conservation of Nature ) xếp “ Vườn quốc gia ” vào “ Vùng được bảo vệ ” ( protected area ), nghĩa là “ một khoảng trống địa lý rõ ràng, được công nhận, dành riêng và quản trị … để đạt được sự bảo tồn dài hạn vạn vật thiên nhiên cùng những hệ sinh thái liên hệ và những giá trị văn hóa truyền thống. ” [ 5 ]
Vườn quốc gia, như vậy, được xây dựng là để bảo vệ và bảo tồn dài hạn vạn vật thiên nhiên và những hệ sinh thái cùng giá trị văn hóa truyền thống trong đó, để chuyển lại cho con cháu sau này. Không phải là để dùng cho những dịch vụ vui chơi đại trà phổ thông, có tiềm năng trộn lẫn lớn và làm nguy cơ tiềm ẩn thiên nhiên và môi trường tự nhiên, những hệ sinh thái, và những dấu tích văn hóa truyền thống trong vườn .
Cùng tư duy với Công ước Di Sản Thế Giới, Thủ tướng Phan Văn Khải và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã ra những quyết định hành động về bảo tồn và quản trị Phong Nha – Kẻ Bàng. Những Quyết định này vẫn còn hiệu lực hiện hành như thể văn kiện pháp lý cao nhất trong nước về Phong Nha – Kẻ Bàng ( vì không có luật của Quốc hội về việc này ) .
Thủ tướng nhà nước Phan Văn Khải ( do Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn ký thay ), ngày 12/12/2001, đã ban hành Quyết định số 189 / 2001 / QĐ-TTg chuyển hạng Khu bảo tồn Phong Nha – Kẻ Bàng thành Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Điều 3 của Quyết định 189 này nói đến bốn tiềm năng của Phong Nha-Kẻ Bàng : ( 1 ) Bảo vệ tài nguyên và những hệ sinh thái rừng, ( 2 ) bảo tồn những giá trị khoa học so với những hệ động vật hoang dã nổi bật của miền Trung, ( 3 ) tạo điều kiện kèm theo điều tra và nghiên cứu, và tăng cường hợp tác khoa học, và ( 4 ) tăng trưởng du lịch sinh thái xanh, giúp sức nhân dân trong vùng tạo việc làm. [ 6 ]
Quyết định 189 / 2001 / QĐ-TTg tuyệt nhiên không được cho phép kiến thiết xây dựng “ cơ sở dịch vụ vui chơi ” trong Vườn Quốc Gia .
Cùng một tư duy, đến ngày 8/2/2015, Thủ tướng nhà nước Nguyễn Tấn Dũng ( do Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải ký thay ) ban hành Quyết định số 209 / QĐ-TTg, Phê duyệt Quy hoạch chung Xây dựng Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình đến năm 2030. Quyết định này ghi rõ điều gì hoàn toàn có thể làm được bên trong Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ bàng. Điều 5, khoản ( b ) của Quyết định 209 chia bên trong Vườn Quốc Gia thành 3 phân khu :

  1. Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và khu mở rộng: Không có dân cư sinh sống. Chỉ có du lịch sinh thái cho lượng nhỏ du khách, đi bộ, xe đạp địa hình. Ở đây chỉ có đường mòn, lều dừng chân, biển báo. Nghiêm cấm việc xây dựng cơ sở lưu trú và cơ sở dịch vụ giải trí.
  1. Phân khu phục hồi sinh thái: Khôi phục hệ sinh thái rừng. Duy trì làng bản dân tộc ít người A Rem gắn với du lịch cộng đồng. Du lịch sinh thái cho lượng trung bình du khách. Chỉ xây dựng một số tuyến đường chính có mặt cắt phù hợp cho xe đặc dụng phục vụ du lịch và bảo vệ rừng.  Không xây dựng cơ sở lưu trú qua đêm và cơ sở dịch vụ giải trí.
  1. Phân khu dịch vụ – hành chính: Du lịch sinh thái và văn hóa cho đại chúng. Có đường giao thông phục vụ xe cơ giới và đi bộ. Gồm văn phòng hành chánh – tiếp đón, các khu vệ sinh và giải khát, khu bán vé và kiểm soát khách, khu mua sắm.  Không xây dựng cơ sở lưu trú qua đêm và cơ sở dịch vụ giải trí.[7]

Tóm lại là không nơi nào bên trong Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng được phép kiến thiết xây dựng cơ sở lưu trú qua đêm, tức là khách sạn hay nhà nghỉ, cũng như cơ sở dịch vụ vui chơi, tức là những môn vui chơi cần cơ sở lớn .
Trong cuốn “ Quản lý Du lịch tại những Di Sản Thế Giới : Một Cẩm nang Thực tiễn cho những Quản lý Di sản Thế giới ”, du lịch di sản ( heritage tourism ) gồm du lịch sinh thái xanh và du lịch văn hóa truyền thống, [ 8 ] và đây là du lịch vững chắc – tức “ là bảo tồn tài nguyên cho những thế hệ tương lai ; sử dụng du lịch để góp thêm phần bảo vệ môi trường tự nhiên ; số lượng giới hạn những tác động ảnh hưởng kinh tế tài chính xã hội xấu đi ; và làm lợi cho dân địa phương về kinh tế tài chính và xã hội. ” [ 9 ]
Ảnh hưởng tai hại cho môi trường sinh thái đến từ thiết kế xây dựng tăng trưởng và chính hành khách. Xây dựng kiến trúc tạo ra nhiều tiếng động ảnh hưởng tác động đến hoạt động và sinh hoạt của chim chóc muông thú trong khi thiết kế xây dựng. Khách sạn hoàn toàn có thể tạo nước thải nguy cơ tiềm ẩn cho thiên nhiên và môi trường. Máy móc tạo tiếng động ảnh hưởng tác động đến hoạt động và sinh hoạt và sinh nở của chim chóc, quái vật .
Số lượng người đông tự nó là một tác động ảnh hưởng xấu đi – tiếng ồn, tiếng hô hoán, rác rến, bước trên nơi không bên bước, bẻ cây xanh hay sờ những di tích lịch sử không nên sờ – toàn bộ những điều này đều tác động ảnh hưởng đến những hệ sinh thái, đời sống và sự sinh sản của nhiều loài động và thực vật, cùng sự xuống cấp trầm trọng của những di sản văn hóa truyền thống .
Hơn nữa, những nghiên cứu và điều tra cho thấy số lượng đông của hành khách tại một nơi cũng làm cho du lịch bị mất mê hoặc với hành khách, vì đa phần người du lịch vào rừng không muốn thấy hàng trăm người quanh mình, tệ hơn cả lúc trong thành phố. [ 10 ]
Ngoài ra, một tai hại của những cơ sở dịch vụ vui chơi đại trà phổ thông là cống phẩm du lịch dồn hết vào những công ty lớn, không vào người dân địa phương như du lịch sinh thái xanh nhỏ với người dân phân phối homestay và những dịch vụ và mẫu sản phẩm địa phương. [ 11 ]
Với một mạng lưới hệ thống pháp lý và kỹ thuật quốc tế và quốc nội như thế, chỉ huy Quảng Bình có cách thao tác có vẻ như như trắng trợn phe lờ lao lý quốc gia và nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý quốc tế, tạo ra nhiều bức xúc và lo ngại cho cả nước .
Thay vì thao tác trước với những chuyên gia pháp lý, môi trường tự nhiên và du lịch – như Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, những viện nghiên cứu và điều tra môi trường tự nhiên, những chuyên viên thiên nhiên và môi trường độc lập, và Bộ Văn Hóa, Thể Thao và Du lịch ( “ Bộ VHTT&DL ” ) – đùng một cái chỉ huy Quảng Bình làm mọi người hoảng sợ khi, vào năm năm trước, công bố dự án Bất Động Sản tuyến cáp treo. Đường cáp đề xuất dài 10,6 km, gồm 2 chặng, xuất phát từ cửa động Phong Nha đến ga thứ nhất tại Trạ Ang dài 6.788 m, và ga thứ hai đến cửa sau động Sơn Đoòng dài 3.872 mét. Nhà ga này cách cửa động Sơn Đoòng khoảng chừng 300 mét. Đường cáp treo này có đến 30 trụ cáp vĩ đại cao từ 50 đến 250 m, với năng lực chuyển vận 1 nghìn hành khách mỗi ngày, và đi qua cả 3 phân khu phục sinh sinh thái xanh, hành chính và bảo vệ khắt khe. [ 12 ]
Dự án này là một cơ sở thiết kế xây dựng vĩ đại, đi xuyên qua cả 3 phân khu bên trong Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng, mức chấn động kinh hoàng thường trực của đường cáp treo và những trụ khổng lồ dài 10,6 km đi vào lòng đất, mức trộn lẫn thường trực của chấn động và tiếng ồn trên không, tiến công những hệ sinh thái dọc theo đường cáp trên không cũng như dưới đất. Hàng ngàn người ra vô tụ lại tiếp tục tại những cửa động Phong Nha và Sơn Đoòng, và trong lòng động, tạo bao nhiêu chấn động cho những hệ sinh thái ? Tai hại cho môi trường tự nhiên cực lớn, những hệ sinh thái trọn vẹn bị trộn lẫn cho những sinh vật chỉ biết sống với vạn vật thiên nhiên hàng chục triệu năm nay. Một đường cáp treo như vậy làm thế nào để “ bảo tồn tài nguyên cho những thế hệ tương lai ; sử dụng du lịch để góp thêm phần bảo vệ thiên nhiên và môi trường ; số lượng giới hạn những tác động ảnh hưởng kinh tế tài chính xã hội xấu đi ; và làm lợi cho dân địa phương về kinh tế tài chính và xã hội ” ? [ 13 ]
Dự án cáp treo lại trắng trợn vi phạm hai Quyết định Thủ tướng 189 / 2001 / QĐ-TTg và 209 / QĐ-TTg ( năm ngoái ) cấm những cơ sở lưu trú và cơ sở dịch vụ vui chơi trong Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Và quan trọng hơn cả, là mức độ nguy cơ tiềm ẩn cho di sản quốc gia và quốc tế !
Nhưng những quý vị có vẻ như như không thao tác trước với cơ quan chuyên môn nào, cứ công khai minh bạch công bố dự án Bất Động Sản để mọi người cả nước, và có lẽ rằng là UNESCO, bức xúc và lo ngại. Hoàn toàn thiếu nhạy cảm với xúc cảm của nhân dân cả nước và những chuyên viên .
Cả thiên hạ nhốn nháo. Rồi mọi chuyện có vẻ như im ắng một chút ít, đến đầu năm 2017 dân mạng lại nhốn nháo với tin dự án Bất Động Sản cáp treo vào hang Sơn Đoòng, chỉ huy Quảng Bình liền đính chính : “ Tỉnh chưa có chủ trương cũng như chưa có kế hoạch xây cáp treo vào hang Sơn Đoòng ” … và “ địa phương chỉ đang lôi kéo những nhà đầu tư kiến thiết xây dựng cáp treo ở khu vực Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng ”. [ 14 ] Cứ y hệt như là cáp treo đi luôn vào trong hang Sơn Đoòng thì không được, nhưng đi xuyên Vườn Quốc Gia vào ngay giữa Vườn, trước cửa động Phong Nha và cách cửa động Sơn Đoòng 300 m thì không sao !
Ngày 26/1/2017 Giám đốc Ban Quản lý Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng gửi đến UNESCO báo cáo giải trình bảo tồn ( conservation report ), có đoạn :

    “Về quan tâm của Ủy Ban Di Sản Thế Giới về dự án xe cáp treo để đến Hang Sơn Đoòng và tiềm năng ảnh hưởng đến Giá Trị Hoàn Vũ Nổi Bật của Di sản. Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Bình vừa mới đồng ý nghiên cứu, khảo sát và tìm biện pháp tốt nhất để bảo vệ tình trạng nguyên vẹn của Di sản. UBND tỉnh Quảng Bình chưa cho phép dự án xe cáp treo mà chưa có Đánh giá Tác động Môi trường (EIA) trước khi quyết định thể theo luật Việt Nam và các nguyên tắc chỉ đạo của Liên hiệp Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN).
    “ Theo luật Nước Ta và những Công ước Quốc tế, Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Quảng Bình cam kết thực thi những phương cách bảo vệ nguyên trạng Di sản ; thi hành nghiêm chỉnh những lao lý của luật Việt Nam và Công ước Quốc tế về Bảo vệ Di sản Thiên Nhiên và Văn hóa Thế giới năm 1972 mà Nước Ta là một thành viên. Việc kiến thiết xây dựng đường xe cáp treo chỉ thực thi nếu có sự đồng ý chấp thuận của Thủ tướng Nước Ta và sự đồng thuận của UNESCO ( hay khi UNESCO không chống đối ), và những bên có liên hệ. ” [ 15 ]

UNESCO sau đó có ghi vào báo cáo giải trình Tình trạng Bảo tồn ( State of Conservation ) năm 2017 cho Phong Nha – Kẻ Bàng :

    “ Ngày 26/1/2017, Quốc gia Thành viên [ việt nam ] nộp một báo cáo giải trình về thực trạng bảo tồn di sản … với những thông tin update sau đây :
    Chưa cấp giấy phép cho dự án Bất Động Sản xe cáp treo được đề xuất để đưa đường đến hang Sơn Đoòng, trong khi chờ Đánh giá Tác động Môi trường. Ủy Ban Nhân Dân Quảng Bình đã chấp thuận đồng ý sẽ nghiên cứu và điều tra và khảo sát để xác lập phương cách tốt nhất. Có được nói là việc kiến thiết xây dựng xe cáp treo sẽ chỉ được thực thi với sự đồng ý chấp thuận của Ủy ban Di sản Thế giới. ” [ 16 ]

Như vậy, phải 3 năm sau khi công bố công khai minh bạch dự án Bất Động Sản cáp treo năm năm trước, với nhiều phản ứng chống đối của dân cư và những chuyên viên, chỉ huy Quảng Bình mới xác nhận với UNESCO là sẽ điều tra và nghiên cứu và khảo sát dự án Bất Động Sản, và hứa là dự án Bất Động Sản đó chỉ được thực thi nếu UNESCO và Thủ tướng chấp thuận đồng ý .
Điều đáng quá bất ngờ nữa là những trao đổi quan trọng này với UNESCO có lẽ rằng không được chỉ huy Quảng Bình thông tin cho báo chí truyền thông, vì chẳng hề thấy có thông tin gì trên báo chí truyền thông .
Trong khi đó Quảng Bình liên tục đeo đuổi dự án Bất Động Sản cáp treo. Ngày 8/5/2017 có thông tin là chỉ huy Quảng Bình họp với Bộ VHTT&DL về Phong Nha – Kẻ Bàng hồi tháng 3/2017 và Bộ đã bác bỏ dự án Bất Động Sản cáp treo. [ 17 ]
Mọi người tưởng thế là xong, nhưng ngày 26/8/2017 báo Tuổi Trẻ đưa tin Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gặp gỡ với chỉ huy Quảng Bình và Bộ VHTT&DL, và Thủ tướng “ đồng ý chấp thuận trên nguyên tắc ” về dự án Bất Động Sản cáp treo, nhưng nhắc nhở việc khảo sát và triển khai phải tuân thủ luật và thủ tục, cũng như không ảnh hưởng tác động đến di sản trong Phong Nha – Kẻ Bàng. Bộ VHTT&DL nói rằng tỉnh Quảng Bình phải hỏi quan điểm UNESCO về dự án Bất Động Sản trước khi trình lên cơ quan chính phủ. [ 18 ] Lời nói của Thủ tướng ở đây có lẽ rằng là ngoại giao nhiều hơn, vì đương nhiên là Thủ tướng biết hai Quyết định 189 / 2001 / QĐ-TTg và 209 / QĐ-TTg ( năm ngoái ) cấm những cơ sở lưu trú và cơ sở dịch vụ vui chơi trong Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng vẫn còn nguyên đó, và UNESCO chẳng khi nào chấp thuận đồng ý với dự án Bất Động Sản cáp treo vì tai hại trầm trọng không hề tránh khỏi cho Di sản. [ 19 ]
Nhưng gần đây, đầu năm 2018, lại có nhốn nháo về dự án Bất Động Sản cáp treo. Báo Người Đô Thị ngày 30/1/2018 phải nhắc : “ Tại báo cáo giải trình đánh giá và thẩm định và bảo tồn 99 di sản của quốc tế đang hiện hữu ở những quốc gia thành viên năm 2017, UNESCO khẳng định chắc chắn hang Sơn Đoòng, nằm trong vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, là ‘ Tài sản có giá trị độc lạ toàn thế giới ’ – Outstanding Universal Value – và ý kiến đề nghị Nước Ta hủy bỏ vĩnh viễn kế hoạch thiết kế xây dựng cáp treo vào hang Sơn Đoòng. Cho đến nay, khuyến nghị đó của UNESCO vẫn còn nguyên hiệu lực thực thi hiện hành. ” [ 20 ]
Động đất chưa xong thì Ủy Ban Nhân Dân Quảng Bình lại có tin động trời mới. “ Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Bình vừa phê duyệt quy hoạch chi tiết cụ thể khu vực kiến thiết xây dựng mạng lưới hệ thống zipline ( mô hình du lịch đu dây mạo hiểm bắt nguồn từ một mô hình giao thông vận tải đi lại thông dụng tại những vùng núi cao hiểm trở ) đa phương thức dài nhất quốc tế và tổng hợp những mẫu sản phẩm du lịch quý phái quốc tế. ” [ 21 ]
Nghe nói đến dài nhất quốc tế ( bao nhiêu km ? ) và tổng hợp loại sản phẩm du lịch quý phái quốc tế thì thấy là không nhỏ rồi. Khả năng cho 1 nghìn người mỗi ngày, đây là số lượng cực kỳ lớn trong một tụ điểm trong Vườn Quốc Gia. Thường thường, trong những vườn quốc gia, những nơi tụ tập như nhà ăn, chợ, thường có chừng 100, 200 người là nhiều. Trên đường thăm viếng cảnh sắc thì thường là chỉ có những nhóm rất nhỏ. Dù trong khu vui chơi giải trí công viên hoàn toàn có thể có nhiều nghìn người, nhưng những khu vui chơi giải trí công viên quốc gia thường rất lớn, nên những tụ điểm chỉ có từng nhóm nhỏ .
Zipline cũng tạo nhiều chấn động rung, mà lại cực kỳ ồn ào, vì khách chơi zipline luôn hô hào vỡ rừng, chẳng ai bằng lòng ngậm miệng. Ảnh hưởng đến những hệ sinh thái là cực kỳ lớn. Ngay tất cả chúng ta cũng không muốn có nhà bên cạnh zipline đừng nói là những loài sinh vật đã sống yên ổn nhiều triệu năm không bị con người làm rộn. Đó là chưa nói đến nhiều hành khách bước / nhảy xuống dòng sông tiếp tục, trực tiếp trộn lẫn đời sống của những sinh vật trong dòng sông .
Và khu vực Giao hàng zipline “ được tỉnh Quảng Bình quy hoạch kiến thiết xây dựng thuộc Phân khu Thương Mại Dịch Vụ Hành chính của ​ vườn ​ quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng ( tại thôn Chày Lập, xã Phúc Trạch, huyện Bố Trạch ) với diện tích quy hoạnh 350.000 m2. ” [ 22 ]
Đây là khu bên trong Vườn Quốc Gia. Phân khu Hành chính Thương Mại Dịch Vụ là để làm văn phòng hành chính, shopping vật kỷ niệm, siêu thị nhà hàng, vệ sinh. Không phải là nơi để thiết kế xây dựng cơ sở lưu trú và cơ sở dịch vụ vui chơi đại trà phổ thông, như hai Quyết định của Thủ tướng số 189 / 2001 / QĐ-TTg và 209 / QĐ-TTg ( năm ngoái ) đã nghiêm cấm. [ 23 ] Và 35 ha là một mảnh đất rất lớn để xây một cơ sở dịch vụ vui chơi vĩ đại .

Vườn Quốc Gia không phải là nơi xây dựng các cơ sở lưu trú lớn và các cơ sở dịch vụ giải trí đại trà. Trong mọi Vườn Quốc Gia ở Mỹ, chẳng có một vườn nào có một môn giải trí cần cơ sở xây dựng, dù nhỏ hay lớn. Người ta chỉ thăm thắng cảnh thiên nhiên, hoặc các di tich lịch sử văn hóa, đi bộ trên núi (hilking), hoặc tìm hiểu cây cỏ, thú vật, chim, cá… Vườn Quốc Gia không phải là nơi cho những tụ điểm giải trí với cơ sở xây dựng lớn, vì chúng sẽ hủy hoại môi trường tự nhiên và các hệ sinh thái tự nhiên của vườn.

Các cơ sở kiến thiết xây dựng lớn cho lưu trú và cho vui chơi đại trà phổ thông đã được đất kế hoạch cho hai đô thị trong Vùng Đệm, là vùng giữa Vườn Quốc Gia và nhà cửa đồng ruộng của dân : Đô thị Phong Nha và Thị Trấn Phúc Trạch. [ 24 ] Dùng những đô thị này và những vùng lân cận đô thị, nhưng ngoài Vườn Quốc Gia, để thiết kế xây dựng những cơ sở lớn .
Bên trong Vườn dành riêng cho du lịch sinh thái xanh và du lịch văn hóa truyền thống, là những dịch vụ du lịch bền vững và kiên cố, không ảnh hưởng tác động hay tác động ảnh hưởng cực nhỏ đến môi trường tự nhiên của Di sản, có tính cách giáo dục mọi người để tăng thêm mức chăm sóc cho Di sản, và hoàn toàn có thể tạo công ăn việc làm cho người dân trong vùng .
Chúng ta không hề chạy theo những công ty lớn, thiết kế xây dựng lớn trong Vườn Quốc Gia, để hủy hoại Di sản Thế giới đã 400 triệu năm hình thành. 400 triệu năm để hình thành, mấy năm thì phá bỏ ?
Nhân dịp này, có lẽ rằng tất cả chúng ta cũng nên khởi đầu tâm lý về nâng cấp cải tiến mạng lưới hệ thống hành chánh và pháp lý cho việc quản trị Vườn Quốc Gia và những Vùng Bảo Tồn tương tự :

  1. Vì tầm mức quốc gia, và đôi khi lên đến tầm mức thế giới, của các Vườn Quốc Gia và Vùng Bảo Tồn tương đương, phải chăng nên để một cơ quan cấp quốc gia trực tiếp quản lý, thay vì giao cho các cấp địa phương khác nhau với nhiều bất cập khác nhau?
  1. Tầm quan trọng của vấn đề có lẽ cũng đưa đến nhu cầu có một bộ luật của Quốc hội về Vườn Quốc Gia và các Vùng Bảo Tồn tương đương.

Nhưng yếu tố ngay lúc này cho Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng là : Chúng ta đang mở màn đeo vào tay một vòng cẩm thạch cả triệu tuổi, rất quý. Làm thế nào để đeo cả đời mà không đụng chạm làm vỡ vòng ?

Ls. Trần Đình Hoành, Ts Luật.
Người gốc Quảng Bình
Đang hành nghề luật tại thủ đô Washington, Mỹ[25]

____
Chú thích :
[ 1 ] UNESCO World Heritage List, http://whc.unesco.org/en/list/ ( accessed Feb. 8, 2018 ) .
[ 2 ] Id .
[ 3 ] Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage ( hereinafter “ Wordl Heritage Conention ) ( 1972 ), Art. 6 ( 1 ), UNESCO, http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ ( accessed Feb. 10, 2018 ) ( italic added ) .
[ 4 ] Id., Art. 4 .
[ 5 ] “ A clearly defined geographical space, recognised, dedicated and managed, through legal or other effective means, to achieve the long-term conservation of nature with associated ecosystem services and cultural values. ” Borrini-Feyerabend, G., N. Dudley, T. Jaeger, B. Lassen, N. Pathak Broome, A. Phillips and T. Sandwith ( 2013 ). Governance of Protected Areas : From understanding to action. Best Practice Protected Area Guidelines Series No. 20, Gland, Switzerland : IUCN. xvi + 124 pp, https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/PAG-020.pdf, p. 2 ( accessed Feb. 8, 2018 ) .

[6] “Điều 3. Mục tiêu nhiệm vụ của Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng:

– Tổ chức bảo vệ nguồn tài nguyên rừng, những hệ sinh thái rừng đa dạng và phong phú và phong phú trong khoanh vùng phạm vi ranh giới quy hoạch của Vườn quốc gia .
– Bảo tồn những giá trị khoa học so với những hệ động thực vật nổi bật của khu vực miền Trung, đặc biệt quan trọng là những loài thú linh trưởng và những loài thú mới phát hiện như Mang lớn .
– Xây dựng và tăng trưởng cơ sở vật chất của Vườn quốc gia tạo điều kiện kèm theo cho việc nghiên cứu và điều tra, bảo tồn hệ động vật hoang dã, thực vật nổi bật của khu vực miền Trung. Đồng thời tạo thuận tiện cho việc tăng nhanh hợp tác điều tra và nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước, phục vụ việc đào tạo và giảng dạy, du lịch thăm quan học tập theo lao lý của Thủ tướng nhà nước phát hành tại Quyết định số 08/2001 / QĐ-TTg ngày 11 tháng 01 năm 2001 về quy định quản trị rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất là rừng tự nhiên .
– Khai thác thế mạnh của cảnh sắc vạn vật thiên nhiên để tăng trưởng du lịch sinh thái xanh, hướng dẫn giúp sức nhân dân trong vùng tạo việc làm, tham gia vào những hoạt động giải trí dịch vụ du lịch để không ngừng cải tổ đời sống cho đồng bào, góp thêm phần bảo vệ môi trường sinh thái và tăng trưởng kinh tế tài chính xã hội của địa phương. ”
Quyết định 189 / 2001 / QĐ-TTg về việc chuyển hạng khu bảo tồn vạn vật thiên nhiên Phong Nha – Kẻ Bàng thành vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, Điều 3, Thư viện pháp lý, https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tai-nguyen-Moi-truong/Quyet-dinh-189-2001-QD-TTg-chuyen-hang-khu-bao-ton-thien-nhien-Phong-Nha-Ke-Bang-thanh-vuon-quoc-gia-Phong-Nha-Ke-Bang-49294.aspx ( accessed Feb. 8, 2018 ) .
[ 7 ] Đối với Vườn quốc gia

Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt (I và II) và khu vực mở rộng: Không có dân cư sinh sống. Phát triển mạng lưới các điểm dịch vụ du lịch sinh thái đáp ứng lượng nhỏ du khách đến thăm quan, như khám phá hang động, leo núi mạo hiểm, thám hiểm bằng xe đạp địa hình, đi bộ thám hiểm, rừng nguyên sinh, ngắm thú ban đêm… Tại các điểm dịch vụ du lịch chỉ xây dựng hệ thống đường mòn, lều dừng chân, biển báo tuần tra (bảo vệ rừng) kết hợp phục vụ du lịch; nghiêm cấm việc xây dựng cơ sở lưu trú và cơ sở dịch vụ giải trí.”

Phân khu phục hồi sinh thái: Khôi phục hệ sinh thái rừng. Duy trì làng bản dân tộc ít người A Rem gắn với du lịch cộng đồng. Không phát triển du lịch đại chúng. Tổ chức mạng lưới các điểm dịch vụ du lịch sinh thái đáp ứng lượng trung bình du khách đến thăm quan, như du lịch khám phá hang động, văn hóa khảo cổ, thể thao mạo hiểm, du lịch hoang dã, nghiên cứu khoa học; thăm quan công viên hang động, công viên rừng nguyên sinh, công viên thạch nhũ, công viên văn hóa lịch sử, bảo tàng sinh học, bảo tàng địa chất học, khu động vật bán hoang dã… Các điểm dịch vụ du lịch chỉ xây dựng một số tuyến đường chính có mặt cắt phù hợp cho xe đặc dụng phục vụ du lịch và bảo vệ rừng; không xây dựng cơ sở lưu trú qua đêm và cơ sở dịch vụ giải trí tại khu vực này.

Phân khu dịch vụ – hành chính:  Phát triển du lịch đại chúng. Xây dựng văn phòng thông tin và đón tiếp. Nâng cấp các điểm dịch vụ du lịch văn hóa, thắng cảnh đã khám phá và hình thành mới các tuyến điểm dịch vụ, du lịch sinh thái thăm quan hang động và thắng cảnh… Các điểm du lịch sinh thái được xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, các tuyến đường giao thông phục vụ xe cơ giới và đi bộ, các khu vực vệ sinh và giải khát, khu vực bán vé và kiểm soát khách, khu vực mua sắm; không xây dựng cơ sở lưu trú và giải trí với quy mô lớn.

Quyết định số 209 / QĐ-TTg ( năm ngoái ), Điều ( 5 ) ( b ), Thư Viện Pháp Luật, https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tai-nguyen-Moi-truong/Quyet-dinh-209-QD-TTg-2015-xay-dung-Vuon-quoc-gia-Phong-Nha-Ke-Bang-Quang-Binh-den-2030-265761.aspx ( accessed feb. 8, 2018 ) ( italic added ) .
[ 8 ] Managing Tourism at World Heritage Sites : A Pratical Manual for World Heritage Site Managers, Sec. 2.3.5, A. Pedersen, ( 2002 ), http://whc.unesco.org/uploads/activities/documents/activity-113-2.pdf ( accessed Feb. 10, 2018 ) .
[ 9 ] Id., Sec. 2.4.1 .
[ 10 ] Id., Chapter 3, Tourism Impacts and Problems .
[ 11 ] Id .
[ 12 ] Cáp treo Sơn Đoòng cách cửa động 300 mét, VNExpress ( 4/11/2014 ), https://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/cap-treo-son-doong-cach-cua-dong-300-met-3102678.html ( access Feb. 8, 2018 ) .
[ 13 ] Supra, note 8
[ 14 ] Quảng Bình bác tin xây cáp treo vào Sơn Đoòng, VNexpress ( 17/1/2017 ), https://dulich.vnexpress.net/tin-tuc/viet-nam/quang-binh-bac-tin-xay-cap-treo-vao-son-doong-3529487.html ( accessed Feb. 8, 2018 ) .
[ 15 ] State of Conseration report by the State Parties, Le Thanh Tinh, UNESCO, http://whc.unesco.org/document/156440 ( accessed Feb. 11, 2018 ) ( emphasis added ) .
[ 16 ] State of Conseration, Phong Nha – Ke Bang National Park, ( 2017 ), UNESCO, http://whc.unesco.org/en/soc/3629 ( accessed Feb. 11, 2018 ) .
[ 17 ] Cáp treo Sơn Đoòng : Bộ VHTT-DL đã bác bỏ giải pháp, TP HCM News ( 8/5/2017 ), http://saigonnews.vn/kinh-doanh/174723-cap-treo-son-doong-bo-vhtt-dl-da-bac-bo-phuong-an.html ( accessed Feb. 10, 2018 ) .
[ 18 ] Vietnam PM gives in-principle agreement to Phong Nha cable car line, TuoiTreNews ( 26/8/2017 ), https://tuoitrenews.vn/news/business/20170826/vietnam-pm-gives-inprinciple-agreement-to-phong-nha-cable-car-line/41176.html ( accessed Feb. 11, 2018 ) .
[ 19 ] Id., “ A ministry [ of Culture, Sports và Tourism ] representative said at Friday meeting that UNESCO is concerned about the cable car project in Phong Nha, as En Cave, one of the line’s ends, is the core of the world heritage. ”
[ 20 ] UNESCO đề xuất Nước Ta hủy bỏ vĩnh viễn dự án Bất Động Sản cáp treo vào Sơn Đoòng, Người Đô Thị ( 30/1/2018 ), http://nguoidothi.net.vn/unesco-de-nghi-viet-nam-huy-bo-vinh-vien-du-an-cap-treo-vao-son-doong-12453.html ( accessed 30/1/2018 ). Thật sự là UNESCO rất lo ngại và chăm sóc về dự án Bất Động Sản cáp treo, nhưng không có dẫn chứng UNESCO “ ý kiến đề nghị Nước Ta hủy bỏ vĩnh viễn kế hoạch kiến thiết xây dựng cáp treo vào hang Sơn Đoòng ” như trong bài báo, trừ khi đó là nói miệng. Tuy vậy, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể chắc như đinh là UNESCO không khi nào đồng ý chấp thuận với một dự án Bất Động Sản kiến thiết xây dựng cơ sở vui chơi đại trà phổ thông tai hại như vậy .
[ 21 ] Phong Nha-Kẻ Bàng sắp có mạng lưới hệ thống đu dây mạo hiểm dài nhất quốc tế, Vietnam Tourism ( 6/2/2018 ), http://www.vietnamtourism.com/index.php/news/items/20496 ( accessed 9/2/2018 ) .

[22] Id.

[ 23 ] Supra, note 7 .
[ 24 ] Id., Điều ( 5 ) ( b ) và ( c ) .
[ 25 ] Tác giả là một sáng lập viên và admin của CVD – Conversations on Vietnam Development, https://vvc.vn. Tác giả thành thật cảm ơn hai đồng sáng lập viên và admins của CVD, Phạm Thu Hương và Đào Thu Hằng, đã đọc bản thảo và góp ý cho bài thêm hoàn hảo .

Source: https://vvc.vn
Category: Bảo Tồn

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM