Lịch sử lập hiến của Hoa Kỳ (Hiến pháp 1787 của nước Mỹ)

Năm 1776 nước Mỹ giành được độc lập, chấm dứt hoàn toàn đô hộ của của bọn thực dân Anh. Bản tuyên ngôn độc lập của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đã được long trọng công bố vào ngày 4/7/1776. Bản tuyên ngôn gồm 3 phần:

>>> Xem thêm: Lịch sử ra đời của Hiến pháp trên thế giới

Bạn đang đọc: Lịch sử lập hiến của Hoa Kỳ (Hiến pháp 1787 của nước Mỹ)

Lịch sử lập hiến hoa kỳ

Mục lục :

Phần thứ nhất khẳng định những quyền cơ bản của con người và nguyên tắc cơ bản để thiết lập chính quyền là bảo vệ các quyền cơ bản của con người. Bản tuyên ngôn đã viết: “Chúng tôi thiết nghĩ rằng các chân lý sau đây là những sự thật hiển nhiên: Mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa đã phú cho họ một số quyền không thể tước bỏ được, trong đó có quyền được sống được tự do và mưu cầu hạnh phúc. Chính để đảm bảo các quyền này mà các chính quyền được thiết lập và các quyền lực chính đáng được trao cho chính quyền do sự ưng thuận của những người được cai trị. Khi một hình thức chính quyền nào đó có khuynh hướng phá đổ các mục tiêu này, nhân dân có quyền thay đổi hình thức đó hay phế bỏ và thiết lập một chính quyền mới theo những hình thức thích hợp nhất để đảm bảo an ninh và hạnh phúc cho nhân dân”(1).

Bản tuyên ngôn độc lập năm 1776 của nước Mỹ

Phần thứ hai của bản tuyên ngôn độc lập là một bản kê khai dài tố cáo những hành động bất công của Hoàng đế Anh quốc đối với nhân dân Mỹ nhằm tước đoạt các quyền tự do, bình đẳng, độc lập, chủ quyền của họ, biến họ thành những người lệ thuộc.

Phần thứ ba của bản tuyên ngôn long trọng tuyên bố rằng: “Các thuộc địa thống nhất này phải là những quốc gia tự do và dộc lập, được giải thoát khỏi mọi rằng buộc với nhà vua Anh quốc và mọi quan hệ chính trị giữa các thuộc địa với Vương quốc Anh phải được cắt đứt hoàn toàn. Với tính cách là những quốc gia tự do và độc lập các thuộc địa được toàn quyền quyết định vấn đề chiến tranh và hòa bình, ký kết các Hiệp ước, thiết lập quan hệ thương mại và thực hiện mọi hành động thuộc quyền chính đáng của các quốc gia độc lập(1).

Bản tuyên ngôn độc lập năm 1776 có ý nghĩa chính trị – pháp lý vô cùng quan trọng. Nó chính thức khai sinh ra hợp chủng quốc Hoa Kỳ với tư cách là một vương quốc trọn vẹn độc lập. Nền độc lập này là điều kiện kèm theo tiên quyết cho sự ra đời của lịch sử dân tộc lập hiến Hoa Kỳ .
Với mục tiêu triển khai một sự liên hiệp ngặt nghèo hơn giữa những tiểu bang trong một nhà nước liên bang, tạo điều kiện kèm theo thuận tiện nhất cho việc bảo vệ bảo mật an ninh, quốc phòng và tăng trưởng kinh tế tài chính chung, Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đã triệu tập hội nghị lập hiến gồm đại diện thay mặt của những bang. Cuộc hội nghị đã diễn ra tại Philađelphia dưới sự chủ tọa của George Washington. Các đại biểu đã nhất trí với nhau về những điểm thiết yếu : xây dựng một chính quyền sở tại TW đủ mạnh để hoàn toàn có thể duy trì được trật tự xã hội, trả những món nợ chồng chất trong cuộc chiến tranh, thôi thúc nền kinh tế tài chính tăng trưởng và bảo vệ những quyền hạn chính trị và thương mại của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ trong những quan hệ quốc tế .
Hội nghị cũng thống nhất về những nguyên tắc tổ chức triển khai cỗ máy Nhà nước sẽ được lao lý trong Hiến pháp :
– Xây dựng một chính quyền sở tại hành pháp mạnh mà đứng đầu là Tổng thống ;
– Xây dựng một QH lưỡng viện ;
– Xây dựng mạng lưới hệ thống tư pháp độc lập với lập pháp và hành pháp ;
– Toàn bộ mạng lưới hệ thống cỗ máy Nhà nước phải được thiết kế xây dựng theo nguyên tắc phân loại quyền lực tối cao ( lập pháp, hành pháp, tư pháp ). Các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp phải độc lập, kìm hãm và đối trọng lẫn nhau .
Nhất trí với nhau về những nguyên tắc chung nhưng những bang, những nhóm bang lại rất độc lạ nhau về những quyền lợi và nghĩa vụ phải bảo vệ. Một trong những độc lạ lớn nhất là quan điểm về phương pháp lựa chọn đại biểu vào Quốc hội. Các bang lớn như Massachusetts, New york, Pennsylvanto, Virginia đòi họ phải được nhiều đại diện thay mặt hơn trong Quốc hội vì số dân của họ đông hơn những bang nhỏ ( 1 ). Nếu quan điểm này được đồng ý chấp thuận thì chắc như đinh những bang lớn sẽ chỉ huy những bang nhỏ. Trong khi đó, những bang nhỏ, ngoại trừ bang New Jersey, đòi là tổng thể những bang đều có đại biểu như nhau ( 2 ). Và nếu như vậy thì trong những quyết định hành động số dân rất ít của những bang nhỏ cũng có ngang quyền như số dân phần đông hơn nhiều của những bang lớn. Sau những cuộc tranh luận sôi sục Hội nghị đã đi đến một giải pháp dung hòa : hai viện của QH sẽ được bầu theo những phương pháp khác nhau. Hạ viện sẽ gồm những đại biểu được bầu theo tỷ suất dân số còn thượng viện sẽ gồm những đại biểu bầu theo tỷ suất một bang hai đại biểu không phụ thuộc vào vào bang lớn hay bang nhỏ. Như vậy Thượng nghị sĩ đại diện thay mặt cho quyền hạn của những bang, còn Hạ nghị sĩ đại diện thay mặt cho dân số của những bang. Cách thức bầu cử này vừa bảo vệ sự bình đẳng của những bang với tư cách là một thành viên của Nhà nước liên bang, đồng thời bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụ của những bang lớn có số dân lớn hơn sẽ có nhiều đại biểu hơn. Nhưng một yếu tố khác lại gây ra sự tranh luận trong Hội nghị là khi tính số đại biểu của những bang tại Hạ viện, dân số của bang có tính những người nô lệ hay không ? hay những người nô lệ này chỉ được coi là một thứ gia tài ( 3 ). Về yếu tố này đã diễn ra một sự cạnh tranh đối đầu gay cấn giữa một bên là những bang phía Bắc vốn có rất ít nô lệ và một bên, những bang phía Nam ngược lại, có số nô lệ rất đông. Các bang phía Bắc không đồng ý chấp thuận tính người nô lệ khi tính dân số để ấn định số những đại biểu và cho rằng chỉ tính khi phân chia thuế. Các bang phía Nam, đương nhiên, đã chủ trương trọn vẹn ngược lại. Cuối cùng hai bên cũng đã đạt được một thỏa hiệp bằng cách tính 5 người nô lệ bằng 3 người da trắng, trong việc tính số đại biểu cũng như trong việc tính thuế trực tiếp .
Việc pháp luật số lượng giới hạn cho nền ngoại thương cũng gây ra sự tranh cãi giữa những bang phía Bắc và những bang phía Nam. Hoạt động ngoại thương đã đem lại cho những bang phía Bắc những mối lợi lớn nên những bang này muốn Quốc hội phải có những quyền hạn to lớn bảo vệ nền ngoại thương. Nhưng một số ít bang phía Nam sợ rằng với quyền hành to lớn như vậy, Quốc hội sẽ đánh thuế và cấm việc nhập cư nô lệ .
Các đại biểu của những bang phía Nam đã yên cầu là không được đánh thuế việc xuất cảng và không được cấm việc nhập cư những người mà những bang thấy là nên tiếp đón ( 1 )

Cuối cùng, một giải pháp dung hòa mâu thuẫn của các bên đã được chấp nhận. Các bang phía Bắc nhượng bộ các bang phía Nam qua việc chấp nhận cấm đánh thuế hàng hóa xuất cảng và việc nhập nô lệ sẽ không bị cấm trước năm 1808. Các bang phía Nam, đáp lại bằng việc nhượng bộ các yêu sách của các bang phía Bắc đưa ra về các quyền trong việc nhập cảng.

Như vậy, nhờ tinh thần nhân nhượng và dung hòa lẫn nhau mà những xích míc và xung khắc đã được xử lý. Ngày 17/9/1787 Hội nghị lập hiến đã trải qua được bản hiến pháp tiên phong của nước Mỹ và đây cũng là bản hiến pháp tiên phong của trái đất .

Nội dung cơ bản của Hiến pháp Mỹ 1787

Hiến pháp 1787 của nước Mỹ bao gồm 7 Điều, mỗi điều gồm nhiều khoản mỗi khoản gồm nhiều mục. Điều 1 gồm 10 khoản quy định về Quốc hội cơ quan lập pháp, Điều 2 gồm 4 khoản quy định về chính quyền hành pháp mà Tổng thống là người đứng đầu, Điều 3 gồm 3 khoản quy định về hệ thống tòa án cơ quan thực hiện quyền tư pháp. Điều 4 gồm 4 khoản, quy định về vị trí của các bang trong mối quan hệ với nhau và với nhà nước liên bang. Điều 5 quy định về thủ tục sửa đổi hiến pháp.

Điều 6 ghi nhận nguyên tắc ưu tiên của hiến pháp liên bang và điều ước quốc tế do Nhà nước liên bang ký kết so với hiến pháp và luật của những bang .
Điều 7 pháp luật về hiệu lực hiện hành của Hiến pháp .
Các Điều 5,6,7 đều ngắn và không chia thành những khoản .

Đặc điểm điển hình nổi bật của lịch sử dân tộc lập hiến Hoa Kỳ

Đặc điểm điển hình nổi bật của lịch sử dân tộc lập hiến Hoa Kỳ là chỉ có một bản Hiến pháp nguyên thủy sống sót từ năm 1787 đến nay. Tuy nhiên, đến thời gian này đã có tới 27 lần tu chính án hiến pháp do Quốc hội trải qua và được những cơ quan lập pháp của những tiểu bang phê chuẩn theo lao lý tại Điều 5 của Hiến pháp nguyên thủy .

Các tu chính án I Hiến pháp Hoa Kỳ

# Các tu chính án Ngày đề nghị Ngày hiệu lực
1 Bảo vệ quyền Tự do tôn giáo, tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do họp hội, và kiến nghị 25/9/1789 15/12/1791
2 Bảo vệ Quyền mang vũ khí của dân thường và binh lính 25/9/1789 15/12/1791
3 Binh sĩ không được đóng quân tại khu vực tư gia trong thời bình. Trong thời chiến, Quốc hội có thể thông qua luật cho phép binh sĩ làm vậy. 25/9/1789 15/12/1791
4 Cấm khám xét và tịch thu không lý do; đưa ra các yêu cầu về lệnh khám xét căn cứ vào lý do chính đáng 25/9/1789 15/12/1791
5 Truy tố; Tiến trình xét xử; Tự nhận tội; Không truy tố cùng một tội hai lần (double jeopardy), và những luật lệ về trưng thu (eminent domain). 25/9/1789 15/12/1791
6 Quyền được xét xử công công khai, công bằng và nhanh chóng, cho biết lý do truy tố, đối chấp người tố cáo, trác đòi hầu tòa, quyền được tư vấn 25/9/1789 15/12/1791
7 Quyền được bồi thẩm đoàn xét xử trong các phiên tòa dân sự 25/9/1789 15/12/1791
8 Không phạt tiền và định tiền thế thân vượt mức hay xử phạt bất thường và tàn bạo 25/9/1789 15/12/1791
9 Các quyền con người cơ bản 25/9/1789 15/12/1791
10 Giới hạn quyền lực của chính phủ liên bang 25/9/1789 15/12/1791
11 Miễn trách nhiệm các tiểu bang khỏi sự tố tụng của các công dân ngoài tiểu bang và ngoại quốc không sống trong ranh giới tiểu bang. Đặt nền tảng cho quyền miễn tố chủ quyền. 4/3/1794 7/2/1795
12 Sửa đổi tiến trình bầu cử tổng thống 9/12/1803 15/6/1804
13 Bãi bỏ chế độ nô lệ, trừ khi đó là hình phạt đối với tội phạm. 31/1, 1865 6/12/1865
14 Quy trình pháp luật tiểu bang và quyền công dân, áp dụng Đạo luật Nhân quyền Hoa Kỳ vào các tiểu bang, sửa đổi phân chia đại diện, không cho phép những ai nổi loạn chống Hoa Kỳ giữ chức vụ công quyền 13/6/1866 9/7/1868
15 Quyền đầu phiếu không còn bị giới hạn bởi chủng tộc 26/2/1869 3/2/1870
16 Cho phép thu thuế lợi tức liên bang 12/7/1909 3/2/1913
17 Bầu cử trực tiếp Thượng viện Hoa Kỳ 13/5/1912 8/4/1913
18 Cấm chất rượu cồn (bị bãi bỏ bằng Tu chính án 21) 18/12/1917 16/1/1919
19 Quyền đầu phiếu của phụ nữ, mọi giới tính đều có quyền bỏ phiếu 4/6/1919 18/8/1920
20 Ấn định ngày bắt đầu nhiệm kỳ cho Quốc hội (3/1) và tổng thống (20/1) (tu chính án này cũng còn được gọi là “tu chính án lame duck”.) 2/3/1932 23/1/1933
21 Bãi bỏ Tu chính án 18; tiểu bang và địa phương không còn bị bắt buộc cấm rượu cồn. 20/2/1933 5/12/1933
22 Giới hạn mỗi người chỉ được làm tổng thống trong tối đa là hai nhiệm kỳ 24/3/1947 27/2/1951
23 Đại diện của Washington, D.C. trong Đại cử tri đoàn 16/6/1960 29/3/1961
24 Cấm giới hạn quyền đầu phiếu vì không trả thuế khoán 14/9/1962 23/1/1964
25 Phó tổng thống được kế nhiệm tổng thống khi tổng thống không thể tiếp tục nhiệm vụ của mình 6/7/1965 10/2/1967
26 Tuổi đầu phiếu toàn quốc được thiết lập là 18 tuổi 23/3/1971 1/7/1971
27 Thay đổi lương bổng quốc hội 25/9/1789 7/5/1992

Điều đáng chú ý là trong Hiến pháp nguyên thủy 1787 không có chế định về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân nên 10 Điều tu chính án đầu tiên được Quốc hội thông qua vào năm 1791 là 10 Điều quy định về địa vị pháp lý của công dân Hoa Kỳ. 10 Điều tu chính án đầu tiên này là những bổ sung đặc biệt quan trọng làm cho hiến pháp Hoa Kỳ từ chỗ không hoàn thiện hướng đến hoàn thiện và đảm bảo cho sự tồn tại lâu dài của Hiến pháp: những tu chính án tiếp theo được bổ sung vào những năm 1795 (tu chính án XI) 1804 (tu chính án XII); 1865 (tu chính án XIII); 1868 (tu chính án XIV); 1870 (tu chính án XV); 1913 (tu chính án XVI, XVII); 1919 (tu chính án XVIII); 1920 (tu chính án XIX); 1933 (tu chính án XX, XXI); 1951 (tu chính án XXII); 1961 (tu chính án XXIII); 1964 (tu chính án XXIV); 1971 (tu chính án XXVI, XXVII). Trong 27 tu chính án nói trên, phần lớn là những quy định bảo vệ quyền công dân, quyền con người và hoàn thiện các thiết chế Nhà nước như: quyền lợi của các công dân được đảm bảo về bản thân, giấy tờ và tài sản khỏi mọi sự khám xét và tịch thu vô lý… (tu chính án IV…); cấm chế độ nô lệ (tu chính án XIII), quyền bầu cử Quốc hội là công dân Mỹ đủ 18 tuổi (tu chính án XXVI); không một người nào được bầu làm Tổng thống quá 2 nhiệm kỳ (tu chính án XXII). Nhưng cũng có một số tu chính án cho đến nay vẫn gây ra những bất đồng trong xã hội Mỹ và người nước ngoài khó lòng chấp nhận được. Ví dụ, tu chính án II cho phép dân chúng Mỹ có quyền giữ và mang khí giới. Quy định này đã và đang gây nên nạn bạo lực ở Hoa Kỳ. Tu chính án XVIII thông qua năm 1919 về việc cấm sản xuất, bán, chuyên chở, xuất khẩu, nhập khẩu rượu cũng đã gây ra nhiều thiệt hại cho dân chúng Mỹ và đến năm 1933 với tu chính án XXI quy định đó đã được bãi bỏ.

Hiến pháp Hoa Kỳ năm 1787 là Hiến pháp tồn tại lâu nhất trên thế giới. Đây là một thành công lớn của của các nhà lập hiến Hoa Kỳ xét về mặt kỹ thuật lập hiến tuy nhiên, phải thấy rằng trong hơn hai trăm năm tồn tại của mình, lãnh thổ rộng lớn của Hoa Kỳ không phải chịu đựng cuộc đại chiến thế giới thứ 1 và thứ 2, chế độ kinh tế – xã hội và chính trị của Hoa Kỳ vì vậy mà không có những thay đổi mang tính chất đảo ngược. Nhờ những may mắn đó mà các thể chế Nhà nước tương đối hợp lý có thể tồn tại một cách lâu dài. Hơn nữa những thay đổi nhất định đã được các nhà lập hiến Hoa Kỳ thay đổi, bổ sung bằng hàng loạt các tu chính án.

5/5 – ( 31447 bầu chọn )

Source: https://vvc.vn
Category : Từ Thiện

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Alternate Text Gọi ngay