Đô thị lớn loay hoay trong vòng vây của rác: Về đâu “núi rác” khổng lồ?

Đô thị lớn loay hoay trong vòng vây của rác: Về đâu “núi rác” khổng lồ?

Ở các thành phố lớn với số lượng dân sinh lớn kéo theo lượng rác thải thải ra môi trường là con số khó có thể đo đếm được. Sẽ đi về đâu khi các nhà máy xử lý rác vẫn còn nằm trên giấy tờ? Tại hai thành phố lớn Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh với khối lượng rác thải không lồ thì sẽ đi về đâu? Hay đô thị lớn sẽ trở nên gập ghềnh trên con đường rác?

Hai bãi rác lớn nhất đã quá tải

Tại Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn, theo thiết kế ban đầu, đến năm 2020, bãi rác này chỉ bảo đảm xử lý chất thải rắn sinh hoạt của TP. Hà Nội khoảng 1.000 tấn/ngày đêm. Sau hơn 20 năm hoạt động, khu này đã bị quá tải với công suất hiện nay lên đến 5.000 tấn/ngày, đêm; xử lý chất thải sinh hoạt cho 17/31 quận, huyện, chiếm 77 % lượng rác của toàn TP Hà Nội.

Trong khi đó, tại Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn, theo quy hoạch đến năm 2020, công suất xử lý khoảng 700 tấn/ngày đêm nhưng hiện nay phải tiếp nhận xử lý khoảng 1.200 – 1.300 tấn rác tấn rác thải một ngày. Tại khu xử lý này, đã có hai nhà máy xử lý rác thải đi vào hoạt động. Tuy vậy, hiện nay, Nhà máy xử lý chất thải Xuân Sơn, công suất 700 tấn/ngày đêm, xử lý bằng phương pháp đốt không phát điện, đang tạm ngừng để cải tạo. Hiện, chỉ còn Nhà máy xử lý chất thải Sơn Tây công suất tối đa 250 tấn/ngày đêm, đang vận hành công suất khoảng 200 tấn/ngày đêm, xử lý bằng phương pháp đốt không phát điện.

Báo cáo kết quả giám sát việc thực hiện công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt của Ban Đô thị, Hội đồng Nhân dân TP. Hà Nội. Báo cáo cho biết, chất thải rắn sinh hoạt hiện nay được thực hiện chủ yếu bằng phương pháp chôn lấp chiếm khoảng 89%, xử lý bằng phương pháp đốt không phát điện chiếm khoảng 11% khối lượng chất thải rắn sinh hoạt được thu gom và chỉ đạt 43% so với công suất thiết kế. Các nhà máy xử lý rác bằng công nghệ đốt không phát điện công nghệ đã lạc hậu, thường xuyên hư hỏng, phải bảo dưỡng; công nghệ chế biến rác thải, sản xuất phân vi sinh đã được ứng dụng tại các cơ sở xử lý Cầu Diễn, Kiêu Kỵ nhưng không đạt hiệu quả nên đã dừng hoạt động. Các khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng chôn lấp hợp vệ sinh tập trung tại Nam Sơn (Sóc Sơn) và Xuân Sơn (Sơn Tây) đều đã và đang phải khai thác vận hành gần hết công suất các bãi chôn lấp, dự báo đến hết năm 2020 nếu không có giải pháp công nghệ thay thế sẽ phải đóng bãi.

Hy vọng vào điện rác

Trước tình trạng quá tải về chất thải tại các khu xử lý tập trung và nhằm giảm tỷ lệ sử dụng phương pháp chôn lấp gây ô nhiễm, những năm gần đây, TP. Hà Nội đã kêu gọi đầu tư các nhà máy xử lý chất thải rắn theo công nghệ hiện đại. Hiện có 5 dự án được thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư là 2 dự án tại Khu xử lý chất thải Đồng Ké (Chương Mỹ) và Phù Đổng (Gia Lâm); Dự án Nhà máy Điện rác Sóc Sơn (đặt tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nam Sơn); Dự án Xử lý rác thu hồi điện Xuân Sơn; Dự án Khí hóa rác thải sinh hoạt thành điện năng. Tuy vậy, những các dự án này đều triển khai khá chậm, khó hoàn thành mục tiêu thành phố đặt ra là đưa toàn bộ 5 dự án này mới đưa vào hoạt động vào năm 2021.

Quay lưng với các dự án xử lý rác thải

Theo Quy hoạch xử lý chất thải rắn Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định Hà Nội có 17 khu xử lý chất thải rắn bao gồm 8 khu hiện hữu được nâng cấp, mở rộng và khu đầu tư mới. Tuy nhiên, thống kê của Đoàn Giám sát HĐND TP. Hà Nội cho thấy, hầu hết 17 khu xử lý chất thải rắn của TP. Hà Nội đã phê duyệt nằm trong tình trạng đã ngưng hoạt động, chưa triển khai hoặc chưa nhận được sự đồng thuận của người dân.

Điển hình tại dự án Khu liên hiệp xử lý rác thải Sóc Sơn được phê duyệt giai đoạn 2 từ năm 2010 và đầu tư từ năm 2011, phấn đấu hoàn thành giải phóng mặt bằng vào năm 2017. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, vấn đề đền bù, giải phóng mặt bằng và di dân khỏi khu vực bị ảnh hưởng ô nhiễm môi trường vẫn chưa hoàn thành. Chính điều này dẫn đến tình trạng trong vòng 4 năm qua đã có tới 7 lần người người dân xã Hồng Kỳ và xã Nam Sơn (Sóc Sơn, Hà Nội)  chặn xe ra vào bãi rác Nam Sơn. Tương tự, bãi rác lớn thứ hai của Hà Nội là bãi rác Xuân Sơn trong quá khứ cũng đã từng nhiều lần bị người dân chặn xe chở gây nhiều khó khăn cho công tác xử lý rác thải trên địa bàn.

Đối với các dự án xây mới như Dự án Nhà máy xử lý rác thải Núi Thoong, xã Tân Tiến, huyện Chương Mỹ; Dự án xử lý rác thải Lại Thượng, huyện Thạch Thất… cũng không nhận được sự đồng tình của người dân. Hầu hết các dự án trên đã được triển khai từ 5 – 10 năm trước nhưng vẫn không thể hoàn thành, kéo theo đó là hàng loạt các đợt khiếu nại, phản đối của người dân địa phương.

Đảm bảo quyền lợi của người dân địa phương

Theo TS. Hoàng Dương Tùng, nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Môi trường, vấn đề xung đột, trước mắt, chính quyền cần giải quyết ổn thỏa các yêu cầu đền bù của người dân. Đơn cử, vụ việc người dân chặn bãi rác Nam Sơn, Sóc Sơn mới đây, do thành phố không giải quyết dứt điểm và triển khai hiệu quả phương án di dân, hỗ trợ như đã thống nhất với người dân vào năm 2019 nên họ mới tái diễn việc ngăn chặn xe chở rác.

Còn về lâu dài, cần nâng cao chất lượng nhà thầu và cải tiến công nghệ xử lý rác thải để môi trường sống của người dân sống gần các khu xử lý rác không bị ảnh hưởng. Hà Nội đang xây dựng Nhà máy điện rác Nam Sơn, hướng đi đó, khả quan nhưng phải chuẩn bị từ bây giờ để công nghệ đốt rác thành điện đi vào hoạt động. Đồng thời, phải làm các giải pháp song song như phân loại rác tại nguồn, tăng cường tái sử dụng rác, chuẩn bị cơ sở vật chất để thu gom, tổ chức các bãi thu gom chuẩn cho hợp vệ sinh, nhất là các loại rác có khối lượng lớn.

Nguồn: VVC.VN

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM